ಯಮ; ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಸಮತೆಯ ನಿಯಮ

#ಧರ್ಮದ ಅಧಿನಾಯಕ ಯಮ: ಜನನ, ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಸಂಕಟ

ನಮ್ಮ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಮ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಜೀವವನ್ನು ಹರಣ ಮಾಡುವ ಕರಾಳ ರೂಪವಲ್ಲ. ಆತ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿ, ಕರ್ಮದ ಲೆಕ್ಕ ಇಡುವ ಮಹಾನ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ. ಆದರೆ ಆತನ ಜನ್ಮ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ ಧರ್ಮರಾಯನಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಕಥೆ ತುಂಬಾ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಯಮನ ಹುಟ್ಟು ವೃತ್ತಾಂತ

ಯಮಧರ್ಮರಾಯನ ಜನನದ ಕಥೆ ಕೇಳಲು ಎಷ್ಟು ರೋಮಾಂಚನವೋ, ಅಷ್ಟೇ ತಾತ್ವಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಞೆಯ ಮಿಲನ: ದೇವಶಿಲ್ಪಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಮಗಳಾದ ಸಂಜ್ಞಾದೇವಿ ಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಕಾಶಕನಾದ ಸೂರ್ಯದೇವ ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಆದರೆ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಖರವಾದ ತೇಜಸ್ಸು, ಶಾಖ ಮತ್ತು ಬೆಳಕನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧಾರಣ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದ ತಾಯಿ: ಸೂರ್ಯದೇವನು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಾಗ, ಆತನ ಕಣ್ಣು ಕೋರೈಸುವ ಉಗ್ರ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಸಂಜ್ಞಾದೇವಿ ಭೀತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ.

ಸೂರ್ಯನ ಶಾಪ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಜನನ: ಪತ್ನಿಯ ಈ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಸೂರ್ಯದೇವನಿಗೆ ಬೇಸರ ಹಾಗೂ ಕೋಪ ಬರುತ್ತದೆ. ಆತ, "ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ಭಯದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ನಿನಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಮಗ ಜಗತ್ತಿನ ಜೀವಿಗಳ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಸುವವನಾಗಲಿ (ಸಾವನ್ನು ಕೊಡುವವನಾಗಲಿ) ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನಾಗಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಂಜ್ಞೆಯ ಸಂಯಮ, ಭಯದ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಒಂದು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಮಗುವೇ ಯಮ'.

ಸಂಯಮದಿಂದ ಇರಲು ಕಲಿಸುವವನು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿಯಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು ಎಂದೇ ಆತನಿಗೆ 'ಯಮ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಆತನ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಯಮುನಾ ನದಿಯೂ ಜನಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ತಾಯಿಯ ಶಾಪ ಮತ್ತು ಯಮನ ಕಾಲಿಗೆ ಪೆಟ್ಟು

ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ತಡೆಯಲಾರದ ಸಂಜ್ಞಾದೇವಿ, ತನಗಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿದ ತನ್ನ ನೆರಳಿನ ರೂಪ 'ಛಾಯಾದೇವಿ'ಯನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಛಾಯಾದೇವಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಆಕೆ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ಯಮ ಮತ್ತು ಯಮುನಾಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲು ತೊಡಗುತ್ತಾಳೆ.

ಒಮ್ಮೆ ತಾಯಿಯ ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಯಮ, ಆಕೆಗೆ ಒದೆಯಲು ಕಾಲನ್ನೆತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಅದರಿಂದ ಕ್ರುದ್ಧಳಾದ ಛಾಯಾದೇವಿ (ಅವಳು ತಾಯಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಆಕೆಯ ಮಾತು ಶಾಪವಾಯಿತು), "ನಿನ್ನ ಈ ಕಾಲು ಕೊಳೆತು ಬಿದ್ದು ಹೋಗಲಿ" ಎಂದು ಶಾಪ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.

ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ನ್ಯಾಯದ ಆರಂಭ: ನಂತರ ಸೂರ್ಯದೇವನಿಗೆ ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯ ಶಾಪ ಸುಳ್ಳಾಗಬಾರದು ಎಂದು ಸೂರ್ಯದೇವನು, "ನಿನ್ನ ಕಾಲಿನ ಮಾಂಸವನ್ನು ಕ್ರಿಮಿಗಳು ತಿಂದರೂ ಆ ಕಾಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಾಯುವವನಾಗು" ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆ ಯಮನಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಭಾವೋದ್ರೇಕ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬ ಪಾಠ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆತ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿ **'ಸಮದರ್ಶಿ'**ಯಾಗಲು ಇದು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಯಮನ ಕರ್ತವ್ಯ: ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಮರ್ತ್ಯ

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜೀವಿಗೆ ಸಾವು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜಗತ್ತು ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಮ ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮೊದಲು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಸಾವಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಸವೆಸಿದವನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಅಧಿಪತ್ಯ ನೀಡಿ, ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಜೀವಿಗಳ ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಹೊಣೆ ನೀಡಿದ.

ಯಮನ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಸತ್ತ ಜೀವದ ಕರ್ಮವನ್ನು ತೂಗಿ ನೋಡುವುದು. ಆತನಿಗೆ ಈ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸುವ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನಿದ್ದಾನೆ. ಯಮ ಎಂದಿಗೂ ಹಗೆತನದಿಂದ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯುವುದಿಲ್ಲ, 'ಕಾಲ' ಮುಗಿದಾಗ ವಿಧಿಯ ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಅಷ್ಟೆ.

: ಕರ್ತವ್ಯವೋ? ಸತ್ಯವೋ?

ಯಮಧರ್ಮರಾಯನ ಇಡೀ ಬದುಕಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಸವಾಲು ಎದುರಾಗಿದ್ದು ಸಾವಿತ್ರಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ.

ಸತ್ಯವಾನನ ಆಯಸ್ಸು ಮುಗಿದಾಗ ಯಮ ಆತನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಪಾಶದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮಹಾ ಪತಿವ್ರತೆ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಸಾವಿತ್ರಿ ಯಮನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಜ್ಞಾನಯುಕ್ತ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಯಮ, "ನಿನ್ನ ಪತಿಯ ಪ್ರಾಣವೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಮೂರು ವರ ಕೇಳು" ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.

ಸಾವಿತ್ರಿ ಕೊನೆಯ ವರವಾಗಿ ಚತುರತೆಯಿಂದ, **"ನನಗೆ ನೂರು ಜನ ವೀರ ಪುತ್ರರು ಜನಿಸುವಂತೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ"** ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತಾಳೆ. ಯಮ ಕೂಡ ಯೋಚಿಸದೆ "ತಥಾಸ್ತು" ಎಂದುಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ಮಹಾ ಸಂಧಿಗ್ಧತೆ:

1. **ನಿಯಮ ೧ (ವಿಧಿಯ ಲಿಖಿತ):** ಸತ್ಯವಾನನ ಆಯಸ್ಸು ಮುಗಿದಿದೆ, ಆತ ಸಾಯಲೇಬೇಕು. ಯಮ ಆತನ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುವಂತಿಲ್ಲ.

2. **ನಿಯಮ ೨ (ದೇವ ವಚನ):** ಯಮ ಕೊಟ್ಟ ವರ ಸುಳ್ಳಾಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ನೂರು ಮಕ್ಕಳಾಗಬೇಕು. ಆದರೆ ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಆಕೆಗೆ ಪತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಾಗಲು ಧರ್ಮ ಸಮ್ಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಗಂಡನ ಪ್ರಾಣ ತಕ್ಕೊಂಡು ಹೋದರೆ ತಾನು ಕೊಟ್ಟ ವರ ಸುಳ್ಳಾಗುತ್ತದೆ; ಗಂಡನನ್ನು ಬದುಕಿಸಿದರೆ ವಿಧಿಯ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ! ಇದು ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ನಡುವೆ ಯಮನಿಗೆ ಎದುರಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪರೀಕ್ಷೆ.

ಯಮಧರ್ಮರಾಯನು ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಈ ಧರ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗೆ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ. ಜಗತ್ತಿನ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ತಾನು ಸೋಲಲೇಬೇಕಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆತ ಸತ್ಯವಾನನಿಗೆ ಮರುಜೀವ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯ ಎರಡನ್ನೂ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಯಮ ಎಂದರೆ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲ, ಆತ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಬೆಳಕಿನ ಹಾದಿ ತೋರಿಸುವ ನ್ಯಾಯದ ದೀಪ. ತಾಯಿಯ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿದ ಆಟದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗು, ಇಂದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸುವ ಧರ್ಮದ ಸಾಕಾರ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಆತ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುವ ಪಾಠ ಒಂದೇ—**"ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಏನೇ ಬರಲಿ, ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡಬೇಡ."

Mahendra Sankimane "Bhavagochara"